Зерттеудің өзектілігі Қазақстан экономикасындағы ірі тау-кен жобаларының маңызының артуымен және оларға тән геологиялық, технологиялық, экологиялық, қаржылық, ұйымдас-тырушылық және елдік тәуекелдердің күрделенуімен айқындалады. Бұл тәуекелдерді басқару жөніндегі халықаралық және отандық ғылыми білімді жүйелі түрде жинақтауды талап етеді.

Зерттеудің мақсаты – ірі тау-кен жобаларындағы тәуекелдерді басқарудың теориялық-әдіснамалық негіздерін жүйелеу және Қазақстанға қатысты ғылыми әдебиеттегі зерттеу олқылықтарын анықтау. Әдіснама библиометриялық талдау элементтері бар құрылымдалған әдеби шолуға негізделді. Scopus, Web of Science, Google Scholar және CyberLeninka базаларында 1921–2026 жылдары жарияланған еңбектер қарастырылып, негізгі назар 1996–2026 жылдар аралығына аударылды. Релеванттылық бойынша іріктеуден кейін 40 дереккөз жариялану кезеңдері мен тақырыптық кластерлер бойынша талданып, сапалық нарративтік синтез жүргізілді.

Шолу Найттың тәуекел мен белгісіздік арасындағы айырмашылығынан бастап ISO 31000, ISO/IEC 31010, PMBOK және COSO ERM стандарттары мен тұжырымдамаларына дейінгі тәуекелдерді басқару теориясының жеткілікті дамығанын көрсетті. Тау-кен жобаларының тәуекелдері геологиялық, технологиялық, экономикалық-басқарушылық және экологиялық тәуекелдерді қамтитын қалыптасқан төрт өлшемді жіктеу арқылы жүйеленді. Бұл жіктеу зерттеуде авторлық жаңалық ретінде емес, Қазақстан жағдайына бейімделген теориялық негіз ретінде ұсынылады.

Библиометриялық талдау 2023–2026 жылдары жарияланымдар санының өскенін көрсетті: осы кезеңге 40 дереккөздің 11-і тиесілі. Соңғы зерттеулерде заттар интернеті, цифрлық егіздер, болжамдық аналитика және блокчейн негізіндегі тәуекелдерді цифрлық басқаруға басымдық берілген. Қазақстандық әдебиет фрагменттік сипатта қалып, ірі отандық тау-кен кәсіпорын-дарына негізделген арнайы эмпирикалық зерттеулер жеткіліксіз. Анықталған олқылық негізінде кейінгі эмпирикалық зерттеуге арналған тұжырымдамалық модель мен үш жұмыс гипотезасы ұсынылды.